Βασίλης Ρακόπουλος: Ο… ευσεβής πόθος της jazz

   Ο Βασίλης Ρακόπουλος, καταξιωμένος μουσικός με πλούσιο μουσικό βιογραφικό και πολλές σημαντικές συνεργασίες με αναγνωρισμένους καλλιτέχνες, υπήρξε ένας από τους ‘θεμελιωτές’ της ελληνικής Jazz σκηνής. Αυτές τις μέρες βρισκόταν στην Κύπρο, όπου συμμετείχε στις εκδηλώσεις του Paradise Jazz Festival, στον Πωμό της Πάφου. Στους φίλους της τζαζ παρουσίασε κομμάτια από τον (σπουδαίο) δεύτερο προσωπικό του δίσκο Χορός των Πυρσών 2003 και το τρίτο ατελείωτο άλμπουμ Άμμων, με έντονο μεσογειακό χαρακτήρα. Μαζί του ήταν οι Πέτρος Βαρθακούρης στο μπάσο, Αλέξανδρος Κτιστάκης στα ντραμς, Χάρης Λαμπράκης στο νέι, και Γιάννης Τσιουλάκης στα πλήκτρα.
Ποια είναι η πρώτη σου σκέψη στο άκουσμα της λέξης jazz;
   Οξυγόνο εν τω γεννάσθαι. Ζωντάνια, δύναμη, επαναστατικότητα, αυτά που οι σκλάβοι έφεραν μαζί τους και αυτό που ανέπτυξαν. Ο όρος JAZZ συνδεόμενος ετυμολογικά με τη σεξουαλικότητα (libido) και τη ζωική δύναμη (vis vitalis) εκφράζει κυρίως τη σφύζουσα, δυναμική αντίδραση στο κατεστημένο, την ανατροπή και τη ΓΕΝΝΗΣΗ. Σαφώς δε, περιλαμβάνει εκκεντρικότητα, πρόκληση, «τρέλα». Λέμε... ο τύπος είναι JAZZ... Στη μουσική, ο όρος αποστασιοποιείται από μουσειακές και ακαδημαϊκές παραθέσεις, που συνήθως εστιάζουν σε ό,τι μένει πίσω. Αναφέρεται σε κάτι που είναι ζωντανό.
Ποιο είναι το κύριο χαρακτηριστικό και ο ρόλος της jazz;
   Ξεχνώντας την JAZZ ως το σύνολο των μουσικών ειδών του οδοιπορικού της, αφήνοντας κατά μέρος τη γραμματική, τα στυλιστικά ιδιώματα και τις «ωραίες νοτούλες», φτάνουμε στον πυρήνα της: γνήσια, αυθόρμητη μουσική έκφραση, που «μπολιάζει» το μουσικό ‘κατεστημένο’. Το αναζωογονεί με τα κωδικοποιημένα μηνύματα του κοινωνικού γίγνεσθαι. Βρισκόμαστε μπροστά στον ίδιο βασικό μηχανισμό της πολιτισμικής εξέλιξης. (Στη διεθνή συγκυρία των ημερών μας, είναι άξια παρατήρησης η διαμόρφωση των νέων «εμβολίων», ιδιαίτερα μετά την κατάρρευση της Αμερικής τού “in God we trust”).
Η σημερινή εξέλιξη του κινήματος της JAZZ δείχνει στροφή προσανατολισμού;
   Σαφώς. Κατά τη γνώμη μου, παρουσιάζει αναβάθμιση της μουσικής σύνθεσης, σύσφιγξη σχέσεων με τη δυτική συμφωνική μουσική, όσον αφορά τη φόρμα και το συναισθηματικό ορίζοντα, και άνοιγμα αναζήτησης ηχοχρωμάτων στις μουσικές όλου του κόσμου.
Και η jazz στην Ελλάδα;
   Η ελληνική μουσική σκηνή, ευρισκόμενη σε πλεονεκτική θέση δυναμισμού, ενστικτωδώς ξεπερνώντας την περί την JAZZ σύγχυση, αποσυνδέεται σταδιακά από την ετικέτα της, αποδεικνύοντας ότι δεν την χρειάζεται για να πιστοποιήσει την δυναμικότητά της. Είναι η jazz ένας από τους ευσεβείς πόθους των νέων μουσικών;
Αναφερόμενος στον κύριο τίτλο του άρθρου, θέλω να πω ότι, όσο μια JAZZ σκηνή υπηρετεί - πέραν του ναρκισσιστικού ιδεώδους των μουσικών που πρέπει να χαρακτηρίζεται από ηπιότητα και μέτρο - την αναπαραγωγή ατμόσφαιρας τύπου αμερικανικής αμεριμνησίας εύπορων- πριν από το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο -, τότε, ούτε ευσεβής είναι, ούτε καν πόθος. Θα παραμένει περιχαρακωμένη στα πλαίσια ενός club. Στο μέτρο, όμως, που, συσχετιζόμενη με τον κοινωνικό περίγυρο, «τραγουδάει» και εκφράζει τις ανάγκες του, τότε παίζει το νομοτελειακό της ρόλο, προετοιμάζει την άνοιξη.

ENAΣ AYTOΔIΔAXTOΣ EPAΣTHΣ...

   Ο ΒAΣIΛHΣ Ρακόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1951. Ασχολήθηκε νωρίς με τη μουσική κάνοντας τα πρώτα του βήματα στη κιθάρα με την βοήθεια του πατέρα του. Συνέχισε ως αυτοδίδακτος τη μελέτη του στη μουσική και εργάστηκε ως μουσικός από το 1969 μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’80 συμμετέχοντας σε πολλά προγράμματα, συναυλίες και ηχογραφήσεις ελλήνων συνθετών και τραγουδιστών (Χατζιδάκις, Θεοδωράκης, Κουρουπός, Μαμαγκάκης, Μικρούτσικος, Σαββόπουλος, Αλεξίου κ.ά.). Έλαβε μέρος στην πρωτοεμφανιζόμενη τζαζ σκηνή στην Ελλάδα και στην συνέχεια, μεταβαίνοντας στην Ελβετία, εκπλήρωσε την βαθιά του επιθυμία να παρακολουθήσει έναν οργανωμένο κύκλο σύγχρονων μουσικών σπουδών (Bern conservatory, Swiss jazz school), που ολοκλήρωσε το 1989 και είχε την ευκαιρία να εμπλουτίσει με την εμπειρία του κιθαριστή και τρομπετίστα διαφόρων σχημάτων jazz, σε εμφανίσεις και περιοδείες στην Ευρώπη. Επανερχόμενος στην Ελλάδα ηχογράφησε την πρώτη του δισκογραφική δουλειά «Ρωξάνη» (Lyra, 1993) κι έτσι ικανοποίησε για πρώτη φορά το μόνιμο συνθετικό του ενδιαφέρον, ‘αποτυπώνοντας’ ως προσωπικό ιδίωμα την σταθερή αναφορά στην ελληνική, βυζαντινή, ανατολική μουσική παράδοση συνδυαζόμενη με σύγχρονη αρμονική και ηχοληπτική αντίληψη. Την ίδια περίοδο ασχολήθηκε με την παρουσίαση εκπαιδευτικών συναυλιών στο Μέγαρο Μουσικής.
   Αφήνοντας τις πολλαπλές του επιρροές να ενσωματωθούν και να λειτουργήσουν μέσα στις νέες κατευθύνσεις, ηχογραφεί την δεύτερη δισκογραφική του δουλειά, τον «Χορό των Πυρσών» για λογαριασμό της E-terra, κάνοντας σαφέστερη την σχέση του με την ελληνική θέση.
   Ο Βασίλης Ρακόπουλος είναι ηλεκτρολόγος μηχανολόγος του ΕΜΠ με μεταπτυχιακές σπουδές στην θεωρητική φυσική και τη παιδαγωγική. Σήμερα, παράλληλα με την συνθετική του δραστηριότητα ασχολείται με την διδασκαλία της μουσικής. Όπως σημειώνει και ο ίδιος: «Μετά από αυτά, δεν ξέρω πώς και τι, αλλά όλα μου δείχνουν πιο ζεστά, πιο οικεία, καθώς περιηγούμενος σε παλιά αρχεία ακουσμάτων ετοιμάζομαι να μιλήσω για το σήμερα».